رهپویه هنر و ادبیات پایداری و حماسه

رهپویه هنر و ادبیات پایداری و حماسه

بررسی شگردهای برجسته‌سازی در شعر دفاع مقدّس خوزستان بر اساس نظریۀ فرمالیسم (مطالعۀ موردی: شعر آرش باران‌پور و یوسفعلی میرشکّاک)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه دروس عمومی و علوم پایه، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران.
چکیده
قرن نوزدهم را میتوان سرآغاز تحوّلی در نقد ادبی به شمار آورد؛ زمانی که فرمالیستهای روسی بیشترین تمرکز خود را برای بررسی یک اثر ادبی روی زبان معطوف کردند. اگرچه بسیاری از مباحثی که مسلمانان و ایرانیان، پیش از آن، دربارۀ شعر داشتهاند، ناظر به مباحث لغوی و زبانی بوده، تا پیش از فرمالیستها بیشتر پژوهشهای ادبی با رویکردی تاریخی، روانشناختی و جامعهشناختی همراه بوده است. فرمالیستها بر این باور بودند که زبان به مرور و در اثر استفادۀ مردم، دچار تکرار و عادتزدگی میشود. بنابراین شاعر باید در سرودۀ خود دست به عادتزدایی و به تعبیر شکلوفسکی آشناییزدایی بزند. آشناییزدایی از منظر فرمالیستها از طریق هنجارگریزی و قاعدهافزایی صورت میپذیرد. در پژوهش حاضر، شگردها و شیوههای برجستهسازی در آن بخش از اشعار یوسفعلی میرشکّاک و ولیاحمد بارانپور، دو شاعر خوزستانی، که با موضوع دفاع مقدّس سروده شده، بررسی شد. بر اساس تجزیهوتحلیل اشعار، هنجارگریزی معنایی عامل اصلی برجستگی و آشناییزدایی در سرودههای این دو شاعر به شمار میرود. هنجارگریزی نحوی و زمانی نیز پسازاین، به برجستهسازی زبان سرودههای میرشکاک و بارانپور منجر شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Tricks of Prominence in the Poetry of the Holy Defense of Khuzestan Based on the Theory of Formalism (Case Study: Poetry by Arash Baranpour and Yousef Ali Mirshkak)

نویسنده English

hamed safi
Assistant Professor, Department of General Studies and Basic Sciences, Khorramshahr University of Marine Sciences and Technology, Khorramshahr, Iran.
چکیده English

The nineteenth century marked a significant turning point in literary criticism with the advent of Russian formalism, which prioritized a detailed analysis of literary works through their linguistic and formal features. Historically, discussions on poetry among Muslims and Iranians predominantly focused on lexical and linguistic issues. Before the rise of formalism, literary research was primarily rooted in historical, psychological, and sociological approaches. Formalists posited that language naturally tends toward repetition and addiction through habitual use; hence, poets must actively deconstruct their habitual language to break free from normative patterns. This process, described by Schlofsky as involving acquaintance and deconstruction, aims to disrupt established norms and facilitate new aesthetic experiences.
The present study investigates the techniques and methods employed by Khuzestani poets Yousef Ali Mirshakkak and Vali Ahmad Baranpour, focusing on their poetry centered around the theme of sacred defense. Through textual analysis, semantic deviation is demonstrated to serve as the primary mechanism for establishing prominence and familiarity within their poetic compositions. This research provides insight into their unique poetic strategies and thematic expressions, highlighting the role of formalist techniques in shaping their works.

کلیدواژه‌ها English

Poetry of Holy Defense
Khuzestan
Formalism
Prominence
ابراهیم‌تبار، ابراهیم (1396)، تحلیل مؤلّفه‌های ادبیات پایداری در اشعار سیمین بهبهانی، ادبیات پایداری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال نهم، شمارۀ شانزدهم، صص 1-20.
باران‌پور، ولی‌احمد (1376)، بعد از باران، تهران: سورۀ مهر.
جعفری قریه‌علی، حمید (1397)، بازتاب فرهنگ و ادبیات دفاع مقدّس در شعر زنان استان خوزستان، نشریۀ ادبیات پایداری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال دهم، شمارۀ نوزدهم، صص 28-49.
حسنوند، صحبت‌اله و محمّدی‌نژادی پاشاکی (1391)، بررسی تطبیقی بیداری زنان در شعر حافظ ابراهیم، هارون هاشم رشید، قیصر امین‌پور و یوسفعلی میرشکّاک، فصلنامۀ نقد و ادبیات تطبیقی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی کرمانشاه، سال دم، شمارۀ ششم، صص 1-22.
شفیعی کدکنی، محمّدرضا(1391)، رستاخیز کلمات، تهران: انتشارات سخن.
صرفی، محمّدرضا و هاشمی، سیّدرضا (1390)، دفاع مقدّس، تحوّل و تعهّد در شعر قیصر امین‌پور، ادبیات پایداری، دانشکدۀ ادبیات فارسی دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال دوم شمارۀ چهارم، صص 323-346.
صفوی، کوروش(1383)، از زبان‌شناسی به ادبیات، تهران: سورۀ مهر.
ــــــــــــــــــــ(1384)، نگاهی به ادبیات از دیدگاه زبان‌شناسی، تهران: انجمن شاعران ایران.
قاسمی‌پور، قدرت (1391)، صورت‌گرایی و ساختارگرایی در ادبیات، اهواز: دانشگاه شهیدچمران اهواز.
کاظمی، داودرضا و مرادخانی، صفیه (1397)، درون‌مایه‌های ادبیات پایداری در سروده‌های بهمن ساکی با تکیه بر دفتر آهوان پیر، ادبیات پایداری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، سال دهم شمارۀ هجدهم، صص 287-308.
کاظمی، داودرضا (1397)، جریان‌شناسی شعر جنگ، چاپ اوّل، تهران: سورۀ مهر.
میرشکّاک، یوسفعلی (1368)، از چشم اژدها، چاپ اوّل، تهران: نشر اقبال لاهوری.
ــــــــــــــــــــ (1391)، ماه و کتان، چاپ اوّل، تهران: کتاب نشر.
Leech,G.N. A Linguistic Guide to English Poetry, Longman, London, 1969
Shklovsky, Viktor. Literatur and Cinematography, translated from the Russian by Irina Masnovsky Introduction by Richard Sheldon, Dalkey Archive Press, 2008.
 

  • تاریخ دریافت 05 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 18 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 27 تیر 1403
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1404