https://rrl.soore.ac.ir/ رهپویه هنر و ادبیات پایداری و حماسه fa daily 1 Wed, 23 Jul 2025 00:00:00 +0330 Wed, 23 Jul 2025 00:00:00 +0330 https://rrl.soore.ac.ir/article_726554.html زبان یک پدیدۀ بزرگ اجتماعی که برای برقراری ارتباط، اجتناب‏ناپذیر می‌نماید. به مرور زمان مخاطبان، بر اساس ظرفیت‏ها و امکاناتی که زبان در اختیار آنان قرار می‌دهد ، واژگان و اصطلاحات جدیدی را به منظور ارتباط مؤثرتر وضع کرده‌اند، این واژگان اگر نیازهای مخاطبان را در دوره‏های مختلف برآورده کنند، به حیات خود ادامه می‏دهند و اگر به هر دلیلی مورد توجه قرار نگیرند، محکوم به انزوا می‏باشند و جای خود را به واژگان دیگر خواهند داد. این چرخه همواره در طی زمان و در هر زبان رخ می‏دهد. فرهنگ‌نویسی مقولۀ قابل تامّل و مرتبط به این پدیدۀ اجتماعی، از سویی راهی برای حفظ وبقای واژگان و اصطلاحات از گزند زمانه است و از سوی دیگر، منبعی کاربردی برای مراجعۀ مخاطبان گوناگون محسوب می‌گردد. ادبیّات پایداری نوع ادبی نوظهوری در ادبیّات فارسی است که از جنبه‌های گوناگون، ظرفیت پژوهشی بسیار گسترده‌ای دارد. روش تحقیق در این مقاله از نوع بنیادی است که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و بر اساس روش کتابخانه‌ای انجام گرفته است. نگارندگان در این این مقاله به موضوع مهم فرهنگ‌نویسی ادبیّات پایداری پرداخته‌ و ضرورت و کابردهای آن را بیان می‌کنند؛ در نتیجه، در خلال متونی که مطالعه شد، واژه‌های بسیار نادر و ارزشمندی بدست آمد که تاکنون در هیچ فرهنگی نیامده‌است. https://rrl.soore.ac.ir/article_726555.html ادبیات فولکلور بخشی از فرهنگ عامیانه است که اغلب به صورت شفاهی منتقل می‌شود. دغدغه کنونی، کم‌رونقی تولید، کاربرد و فراموشی طرح‌ قالی‌های روستایی ساوه است. این پژوهش به لحاظ هدف بنیادی و ماهیت آن کیفی بوده و منطق استدلال آن توصیفی- تحلیلی با رویکرد به "جهاد تبیین" بوده است. روش گردآوری منابع بر اساس مطالعات اسنادی، میدانی و مصاحبه در راستای فرمایشات و منویات مقام معظم رهبری مبنی بر جهاد تبیین با ابزار هنر به عنوان ضرورت تحقیق بود که با هدف حفظ، احیاء و انتقال میراث فرهنگی به آیندگان و جلب افکار عمومی به وجه رسانه‌ای فرش با استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی روستای "مرغئی" از توابع شهرستان ساوه انجام شد. در این فرآیند پژوهشی، تلاش برای پاسخ به دو سؤال بود.1. رابطه نقشمایه‌های قالی نوبران ساوه با ادبیات فولکلور چیست؟ 2 .چگونه می‌توان از مفاهیم هویت‌محور و روزآمد جامعه جهت حفظ و احیای قالی‌های نوبران استفاده کرد؟ نقشمایه‌های حاوی داستان‌های فولکلور به دلیل تقدم زبان بر خط به صورت گفتاری منتقل و سپس به صورت منظوم و منثور به ادبیات راه‌یافته‌اند؛ همچنین استفاده از داستان‌هایی همچون زندگینامه "حکیم تیلیم خان" به صورت منظوم در طراحی نقشه‌های فرش نوبران نه تنها مخاطب را با ظرفیت‌های فرهنگی موجود آشنا می‌کند بلکه در قالیچه‌های تصویری، موجب خلاقیت و نوآوری و روزآمدی فرش منطقه شده است. نگارنده این مضامینِ بومی با ایجاد پیوند بین ادبیات منظوم، فرش و موسیقی، به غنای فرهنگی منطقه افزوده و با سرودۀ خود در حاشیه فرش و استفاده از مفاهیم هویتی و بومی، آن را رسانه‌ای مانا در انتقال میراث فرهنگی به آیندگان و ابزار دفاع نرم معرفی می‌کند. لازم به ذکر است، جامعه آماری پژوهش روستاهای بخش نوبران شهرستان ساوه و جامعه هدفِ این پژوهش، روستای مرغئی از دهستان بیات بود. https://rrl.soore.ac.ir/article_726556.html هدف از طراحی موزه‌های جنگ، نه تنها ارائه معماری زیباشناختی، بلکه تداعی‌ واقعیت‌ها و رویدادهای مهم جنگی است. این مقاله به بررسی تاریخچه موزه‌ها در ایران، تاثیر آن‌ها بر هویت ملی و روش‌هایی که از طریق آن‌ها می‌توان ارزش‌های دفاع مقدس را حفظ و ترویج کرد، می‌پردازد. با استفاده از رویکرد توصیفی-تحلیلی، داده‌ها را جمع‌آوری و تحلیل کرده و بر اساس ادبیات پایداری و مقاومت، بیانیه گام دوم انقلاب و سند چشم‌انداز ایران 1404، چارچوب و معیارهایی را ارائه داده است که به طور مؤثری فرهنگ و ارزش‌های دوران دفاع مقدس را منعکس می‌کند، همچنین بر اساس این معیارها به بررسی نمونه‌هایی از موزه‌های دفاع مقدس ایران و موزه‌های جنگ کشور‌های دیگر پرداختیم که در این مقایسه، باغ‌ موزه دفاع مقدس تهران در این میان نسبت به سایر موارد داخلی و خارجی، بهترین عملکرد را دارا بود، به طوری که برای مثال در بحث ارتقای کیفیت زندگی و فضاهای شهری، بجز موزه مذکور، سایر موارد ضعف‌هایی دارند. نتیجه اینکه که موزه‌های دفاع مقدس می‌توانند به عنوان فضاهایی برای اشاعه مفاهیم ادبیات پایداری و حماسه‌آفرینی عمل کنند، به گونه‌ای که بازدیدکنندگان بتوانند خود را در آن دوران و احوال احساس نمایند .در دورانی که نیاز به حفظ و ترویج ارزش‌های دفاع مقدس بیش از پیش احساس می‌شود، موزه‌ها به عنوان پلی بین گذشته و حال، نقشی کلیدی در انتقال این ارزش‌ها به نسل‌های آینده ایفا می‌کنند. https://rrl.soore.ac.ir/article_726557.html علیرضا قزوه که به عنوان یکی از ارکان مهم در موج سوم شعر انقلاب و دفاع مقدس شناخته شده؛ تفکّرات خود را با زبانی ساده بیان کرده است. علیرضا قزوه در این مجموعه شعر، تفکّرات خود را با زبانی ساده و در عین حال طنز بیان کرده است. با توجّه به این که بیشتر اشعار طنزآمیز قزوه، در مجموعه شعر قطار اندیمشک جمع‌آوری شده و شامل گزیده‌ای از شش دفتر اشعار وی است، و همچنین سروده‌های این دفتر مربوط به سال‌های شاعری او از سال 1363 تا 1383 است؛ در این پژوهش با بهره‌گیری از نظریه عمومی طنز کلامی که شامل شش متغیّر پایه است، شیوه‌های طنزپردازی علیرضا قزوه در این مجموعه شعر بررسی و تحلیل می‌شود و با روش توصیفی‌تحلیلی و آماری به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد: براساس نظریۀ عمومی طنز کلامی، ویژگی‌های اشعار طنز قزوه کدامند؟ و این‌که قزوه با بهره‌گیری از طنز کلامی در پی دستیابی به چه اهدافی است؟ همچنین بر اساس نظریۀ یادشده، این شاعر از کدام یک از مؤلفه‌های طنز بیشترین استفاده را داشته است؟ و این امر نشانه‌ی چیست؟ نتایج تحقیق نشان می‌دهد شش ویژگی طنز کلامی در اشعار طنز قزوه دیده می‌شود و ضمن اینکه او با بهره‌گیری از عناصر طنز کلامی، اعتراضات و انتقادات خود را در قالب طنز بیان کرده؛ از جمله ویژگی‌های بارز شعرهای طنزآمیزِ وی، استفاده از کنایه برای به تصویر کشیدن بسیاری از واقعیت‌ها و تلخی‌های جامعه است. همچنین به این مهم دست یافتیم دو مولفۀ تقابل انگاره و مکانیسم منطقی بیش از دیگر مؤلفه‌ها، در این مجموعه شعر قزوه کاربرد داشته که این دو مؤلفه، نقش بسیار مهمی در طنزآمیز شدن شعر وی بر عهده داشته‌اند. به طوری که می‌توان از آن به عنوان شاخص سبکی این نوع اشعار طنزآمیز وی یاد کرد. https://rrl.soore.ac.ir/article_726558.html نشانه‌شناسی یکی از دانش‌هایی است که با استفاده از آن می‌توان معنای نمادهای فرهنگی و دلالت پردازی در اشعار شاعران را شناخت. مفهوم سپهر‌نشانه‌ای مهم‌ترین مفهومی است که یوری لوتمان،محقق و نشانه‌شناس به آن پرداخته است.در سپهر نشانه‌ای به فرهنگ خود و دیگری یا فرهنگ و نافرهنگ توجه می‌شود؛نشانه شناسی فرهنگی نقطه آغاز تفسیر درست از یک متن ادبی است.اهمیت نقش نشانه‌های فرهنگی، در بیان محتوای ذهنی و انتقال درست آن به مخاطب است.در این فرآیند،عناصری از فرهنگ، مرکزیت و محوریت پیدا می‌کند و عناصر دیگر به حاشیه رانده می‌شود.در میان شاعران ادبیات پایداری ایران، سلمان هراتی،چهره‌ای شاخص است.وی با استفاده از نشانه‌های فرهنگی،در آموزش ادبیات پایداری به دانش آموزان کوشیده است.نشانه‌های فرهنگی متأثر از طبیعت در آثار هراتی،ضمن حفظ و اعتلای فرهنگ خودی،نمادهای فرهنگ بیگانه را از فضای فرهنگ خودی می‌راند و با مهندسی ذهن،در گسترش ادبیات پایداری می‌کوشد.این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و آمار کمی،نقش نشانه شناسی فرهنگی واژگان ادبیات پایداری را در مهندسی ذهن کودکان با توجه به اشعار سلمان هراتی بررسی می‌کند؛همچنین شگرد هراتی در مهندسی ذهن کودکان و تأثیری که بر ذهن ناخودآگاه آنان داشته، بررسی و نتیجه این تأثیر را با توجه به تداعی واژگان ادبیات پایداری، می‌نمایاند. تحلیل نشانه‌های فرهنگی اشعار هراتی از منظر نمادپردازی، بافت و نظریه سپهر نشانه‌ای لوتمان،نشان می‌دهد هراتی با استفاده از دو ویژگی طبیعت گرایی و شغل معلمی و ارتباط نزدیک با دانش آموزان، با نشانه‌های فرهنگی پویا و دارای قدرت نفوذ در ذهن کودکان،توانسته از آسیب‌های روانی ناشی از جنگ بر ضمیر ناخودآگاه کودکان بکاهد و با زدودن خاطرات بد و جایگزینی آنان با واژگان تلطیف شده ادبیات پایداری،سلامت روانی و مهندسی ذهن مخاطبینش را فراهم نماید؛نشانه‌های فرهنگی موجود در اشعار سلمان هراتی طبق نظریه سپهر نشانه‌ای لوتمان،ضمن زایایی،در شعر و اندیشه ادبیات پایداری در خلال سال های جنگ،تأثیرگذار بوده است. https://rrl.soore.ac.ir/article_726559.html در روز شمار و فراز و نشیب تمدّن بشری، عناصری، چون آدمی، طبیعت و حیوان، نقش اساسی و سازنده ای داشته‌اند که از آن میان، سهم و نقش حیوانات قابل توجّه‌تر بوده است .اسب، این بادپای نجیب و وفادار از لابه لای هزاره های گمشده و درازنای تاریخ ایرانشهر، هماره نزد ایرانیان، جایگاهی بس عظیم داشته تا جایی که آن را موجود اهورایی دانسته‌اند و بارها در پای ایزدان قربانی‌اش می‌کرده‌اند. نقش اسب در ادبیات غنایی و حماسی مردم باستان، بسیار چشمگیر بوده است؛ به گونه‌ای که برای گرامی‌داشت اسب، حجّاری‌ها و نگاره‌ها و نقوش منقور ظروف خویش، سواران بر اسب‌های رهوار را ترسیم می‌نمودند. اسب در آیین‌های میترائیسم، مزدیسنا، زرتشت، بودایی، یهودی، مسیحی و اسلام، مقدس شمرده شده و در خیر و شّر، تداوم، سعادت و شقاوت و مرگ و زندگی بسیاری از انبیا و اولیا، پادشاهان و پهلوانان نقشی بسزا داشته است. اسبانِ پهلوانان در جای جای شاهنامه و یا دیگر آثار غنایی، کوه پیما، قوی جُثّه، پیلتن، بادپا، تیزتگ، رهوار، باهوش، پولاد سُّم و ... اند. نگارندگان در این جستار ابتدا مقدمه‌ای دربارۀ اهمیّت و جایگاه اسب نزد اقوام و ملل گوناگون، به ویژه درتطوّر تاریخ ایرانیان، بیان کرده و پس از آن به رابطه و پیوند پهلوان با اسب در آثار حماسی- غنایی، در چند داستان شاهنامه و همچنین باورهای اساطیری، افسانه‌ای، سمبلیک و شخصیت انسان گونة اسب‌ها و ارتباط آن‌ها با فرّ ایزدی را پرداخته‌اند. ضرورت و اهداف تحقیقی این مقاله به روش کتابخانه‌ای و به‌شکل تحلیلی ارائه شده است. https://rrl.soore.ac.ir/article_727370.html ادبیات پایداری نشان‌دهنده روح مبارزه و دفاع در انسان‌هاست. ادبیات فانتزی در برگیرنده داستان‌های تخیلی با درونمایه برخورد انسان با شخصیت‌های فراواقعی و غیر حقیقی است. در این میان گونه‌ای از ادبیات پایداری به شکل تخیلی وجود دارد که کمتر کسی در این مورد به تحقیق و پژوهش پرداخته است. کودکان به تفکیک جنسیت، نیازها و انتظارات متفاوتی از خوانش یک داستان فانتزی دارند. در طرحواره استیونز نیازهای ادبی به تفکیک جنسیت مورد مطالعه قرار گرفته است. این نیازها در دوران جنگ و نبرد با دشمنان به شکل پر رنگ-تری در داستان ظهور می‌کنند. آنچنان که در داستان‌های پایداری، زاویه دید راوی دختر و پسر با یکدیگر متفاوت است. زاویه دید دختران: محتاطانه، صبور همراه با ترس است. اما داستان‌هایی که با زاویه دید پسران بررسی می‌شوند دارای خصوصیاتی شامل: عجول بودن شخصیت‌ها، عملکرد زود هنگام و خالی از احساسات و عواطف هستند. در نتیجه داستان‌های فانتزی پایداری که مورد پسند مخاطب پسر و دختر قرار می‌گیرند با زاویه دید راوی ارتباط مستقیم داشته و هر چه طیف داستان آرام و ظریف‌تر پیش برود، دختران بیشتری را جذب می‌کند، در صورتی که هر چه هیجان و تهور داستان و اتفاقات فانتزی دورتر از ذهن در آن افتاده باشد، پسران را بیشتر جذب خواهد کرد. این پژوهش بر روی کتاب‌های گروه سنی «الف»، «ب» و «ج» که دارای تخیل فانتاستیک و جنبه پایداری بودند، انجام گرفته و روش تحقیق به صورت کتابخانه‌ای است. https://rrl.soore.ac.ir/article_727445.html هرچند «ادبیات پایداری» اصطلاح ادبی نوظهوری است که نظریه‌پردازی دربارة آن به دوره معاصر یا اندکی پیش‌تر برمی‌گردد، ولی مقاومت و پایداری در برابر ناملایمات و هرآنچه که حیات مادی و معنوی انسان‌ها را به خطر می‌اندازد همواره و در برهه‌های مختلف تاریخ در بشر بروز و ظهور داشته است و این ادعا را می‌توان با نظر به متون به‌جامانده از اعصار و ملت‌ها اثبات کرد؛ از جمله، متون متعلق به ایران باستان که مملو از زمینه‌هایی است که به اثبات این وجه روحی و فطری (و گاه غریزی) بشر کمک می‌کند. هدف از این پژوهش شناسایی زمینه‌های شکل‌گیری ادبیات پایداری در متون ایران باستان از مسیر مطالعه موردی کارنامه اردشیر بابکان است که با روشی توصیفی–تحلیلی مبتنی بر رویکرد زمینه‌شناسی و مولفه‌گرایی در نقد ادبی و با روش تحلیل محتوا انجام شده است. کارنامه اردشیر بابکان گزارشی روایت‌گونه از تغییر سلسله پادشاهی و حکومت اشکانیان به ساسانیان است که یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد حاوی ۱۱ زمینه و مولفه بارز پایداری است. مقابله با دروغ و ستم، تکیه بر دین و باورهای ماورایی، ستم‌ستیزی، توصیف اهانت دشمن، سرزنش وطن‌فروشان، بازگشت به فطرت، مقاومت تا پای جان، وفاداری و تکریم وفاداران، رازداری نظامی، جنگ و مبارزه و هویت‌یابی ملی از ان جمله‌اند. میان این مؤلفه‌ها، زمینه مذهبی و هویت دینی–ملی بیشترین نقش را در شکل‌دهی ادبیات پایداری ایفا کرده‌اند. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که ادبیات پایداری ریشه در باورها و هویت دینی–ملی انسان عصر باستان دارد و کارنامه اردشیر بابکان به‌مثابه یکی از کهن‌ترین متون ادبیات پایداری از این منظر قابل اعتناست. https://rrl.soore.ac.ir/article_728166.html در این پژوهش، تأثیر قرآن و ادبیات پایداری در شکل‌گیری هویت جمعی و مقاومت فرهنگی مورد بررسی قرار می‌گیرد. ادبیات پایداری به‌عنوان نماد عشق به آرمان‌ها و ارزش‌های ملی، نقش کلیدی در تقویت روحیه ایستادگی و همبستگی اجتماعی ایفا می‌کند. این نوع ادبیات با تمرکز بر مفاهیمی چون امید، پویایی و ایستادگی، ابزاری مؤثر در مقابله با تهدیدات هویتی و فرهنگی محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل محتوا، به شناسایی مولفه‌های دینی و تاریخی ادبیات پایداری پرداخته و تأثیر آن‌ها در شکل‌گیری هویت جمعی را از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار می‌دهد. همچنین، به نقش نمادهای دینی، مضامین وطن‌دوستی و خاطرات انقلاب و دفاع مقدس در تقویت مقاومت فرهنگی اشاره شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که مفاهیمی مانند اتحاد، دعوت به مبارزه و امید به آینده در ادبیات پایداری، به‌ویژه در ارتباط با آموزه‌های قرآن، به‌عنوان عناصر کلیدی در تقویت هویت جمعی و مقاومت فرهنگی عمل کرده‌اند. این رویکرد با اسناد بالادستی نظام تعلیم و تربیت، به‌ویژه «سند تحول بنیادین»، هم‌راستا است که بر تربیت نسلی متعهد به فرهنگ ایرانی-اسلامی تأکید دارد. پژوهش حاضر سعی دارد تا تصویری روشن از تأثیر قرآن و ادبیات پایداری در شکل‌گیری هویت جمعی و مقاومت فرهنگی ارائه دهد و دیدگاه‌های نوینی برای ادبیات‌پژوهان فراهم کند. https://rrl.soore.ac.ir/article_728214.html حماسه در جایگاه یکی از انواع اصلی ادبی، در شعر فارسی جلوه‌هایی ویژه ومتعدد داشته است. این نوع اگرچه در سبک خراسانی بیش‌ترین شکوه را آفریده، درادبیات سده‌های اخیر نیز در برخی از جنبه‌های رفتار‌ها وگفتار‌های اجتماعی و ادبی، تجلی داشته است. در سال‌های اخیر، حماسه به شکل‌های گوناگون معرفی شده است و در تعریفی جدید می‌شود آن را با اصولی دیگر معرفی کرد. در این مقاله سعی شده است با معرفی و تحلیل رویدادهای تاثیرگذار فرهنگی و سیاسی به همراه بررسی آثار شاخص ادبی، در دوران چهار شاه اول سلسله‌ی قاجار (آغامحمدخان، فتح‌علی‌شاه، محمدشاه و ناصرالدین‌شاه)، لحن و نمود کلی حماسه در جامعه‌ی ایرانی سال‌های(1209 تا1313 ق) بررسی شود. بر این اساس، در مقدمه‌ی مقاله، تعریفی کلی و متفاوت از حماسه ارائه شده است و جلوه‌های ممکن حماسه معرفی شده‌ و پس از آن، لحن حماسی در رفتار شاهان و جامعه‌ی ایرانی این دوره تحلیل و در بخش دوم به صورت مختصر، جنبه‌های گوناگون ظهور حماسه در ادبیات دوره‌ی یاد شده، معرفی شده است. نتایج نشان می‌دهد در این دوران، باتوجه به شکست‌های سیاسی در جنگ‌ها و همچنین در مواجهه‌ با دولت‌های استعمارگر، لحن سیاست‌مداران و بیانیه‌های حکومتی عمدتا محافظه‌کارانه و غیرحماسی است و در عوض، لحن حماسی ایرانی به جنبش‌های مردمی و ادبیات مذهبی و بازگشتی منتقل شده است؛ هرچند در بسیاری از آثار ادبی، از جمله تعزیه‌ها و آثار عاشورایی، نوعی عرفان‌گرایی و توکل‌محوری و رضامندی، جایگزین نگاه حماسی شده است. https://rrl.soore.ac.ir/article_728358.html ادبیات مقاومت، نماد پایداری در برابر نابرابری‌هاست. نوع نوشتار این گونه آفرینش های ادبی،نوع حماسی - روایی است. یکی ازاین آثار، کتاب تقریظیِ«خاتون و قوماندان» بوده که نویسنده(مریم قربان زاده)، درآن به روایتِ زندگانی و پایمردی هایِ«اُم البنین حسینی»،همسرِ شهید علیرضا توسلی/ ابوحامد (فرمانده لشکر فاطمیون) پرداخته که بن نمایه اثر، حماسی با شیوه روایی است. ازاین رو پژوهش پیش رو به کتاب خاتون با شیوه تحلیلی - توضیحی از منظرِ قلمرو زبانی و ادبی (سبکی) و قلمرو فکری (مکتبی)، نگریسته است. این جستار پس از تحلیل در چگونگی نگارش کتاب، با نقد ادبیِ مستند و معیار، نقاط قوّت اثر را برجسته ساخته و به واکاوی آرایه های آن پرداخته و دستاورد تحقیق را اهمیت دادن به نوشتارهای منسجم و ساختارمندِ ادب مقاومت دانسته که می تواند مبنایی بر پایایی در ادبیات پایداری باشد. توضیح رخدادهای رئالیستی و آرمان گرایی های سوررئالیستی کتاب نیز ازآن روی، مهم است که ادبیات مقاومت و آثار پایداری، پایا خواهد ماند. پژوهنده درنتیجه، هدف نویسنده را ایجاد انگیزه برای جنبش و خیزش در برابر ستمگری ها شناسانده است. https://rrl.soore.ac.ir/article_728505.html موضوع اصلیِ این پژوهش بررسی و تحلیل ساختار پیرنگ و گونۀ روایت در رمان داستانی دفاع مقدس «زندگی خوب بود» بر اساس روایت شناسی ساختارگرا است؛ بنابراین از آنجایی که بیشتر پژوهش‌های انجام شده در حوزه آثار داستانی دفاع مقدس به نوعی کلی گویی و یا حداکثر در حد معرفی عناصر داستان باقی مانده است، در این پژوهش بر آنیم با تکیه بر الگوهای نوین ساختار گرایی و روایت پردازی که از شیوه‌های نوپا در نقد ادبی به شمار می‌آید؛ به شناخت ساختاری جامع از این رمان‌ دست یابیم و ساختار پیرنگ و گونه روایت را در آن بررسی کنیم و در گام بعدی برآنیم تا الگوهای روایتیِ این اثر را مشخص نموده و ابزارهای روایی آن‌ها (زبان، بن مایه‌های مشابه و رابطۀ راوی و مخاطب) را نیز مشخص نماییم. بنابراین نخست، ضمن معرفیِ نظریه های ساختارگرایِ گریماس و الگویِ رواییِ ژپ لینت ولت و ژرار ژنت به تاریخچۀ مختصری از دو علم ساختارگرایی و روایت پردازی در ادبیات داستانی اشاره خواهد شد و پس از آن دو الگوی ارتباطیِ (پیوندی و گسستنی) در ساختار پیرنگ مورد واکاوی و تحلیل قرار خواهد گرفت. در ادامه بر اساس نظریه پژوهش ضمن بررسی ساختار پیرنگ ، برآنیم تا در این اثر با تکیه بر الگوی نام برده ، به واکاوی گونه روایت و کارکردهای آن در این رمان بپردازیم . https://rrl.soore.ac.ir/article_726861.html ادبیات پایداری اصطلاحی است برگرفته از ادب المقاومه که از ادبیات معاصر عربی وارد ادبیات فارسی شده است. پژوهشگران دربارۀ خاستگاه و سرآغاز این اصطلاح، اتّفاق نظر ندارند. برخی پیشینۀ ادبیات مقاومت را به ادب جاهلی برمی‌گردانند و برخی دیگر به دوران معاصر. علاوه بر این، بر سر تعریف ادبیات مقاومت اختلاف نظر وجود دارد. تا کنون پژوهش‌های بسیاری با هدف دست‌یابی به تعریفی دقیق و تعیین محدودۀ ادبیات پایداری صورت گرفته‌است. در پژوهش حاضر، تلاش شد تا با رویکرد توصیفی-تحلیلی، نسبت ادبیات پایداری با گونه‌های ادبی ارسطویی سنجیده شود. برای رسیدن به این هدف، ابتدا مهمترین کلیدواژه‌ها و مفاهیم تکرارشونده در تعاریفی گوناگون ادبیات پایداری استخراج شد. سپس این مفاهیم از سه منظر زمان، نسبت با فرد و جامعه، نسبت با ذهنیت و عینیت، در مقایسه با گونه‌های غنایی، حماسی و تعلیمی سنجیده شد. بر اساس نتایج پژوهش، ادبیات پایداری بیشترین همسانی را از جهت جامعه‌گرایی، عینیت گرای با ادبیات تعلیمی دارد. https://rrl.soore.ac.ir/article_729865.html شعر شاعران شعوبیه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین جریان‌های ادبی در تاریخ ادبیات فارسی، نمایانگر تلاش‌های فرهنگی و هویتی ایرانیان در برابر سلطه فرهنگی و سیاسی عرب‌ها در قرون اولیه اسلامی است. این شاعران با پرچم‌داری عشق به سرزمین و فرهنگ ایرانی و با تأکید بر زبان فارسی و استفاده از مضامین ملی و تاریخی، به تبیین احساسات وطن‌پرستانه و مقاومت در برابر ظلم و ستم پرداخته‌اند و تلاش کرده‌اند تا ارزش‌های ادبی و فرهنگی خود را در برابر نفوذ فرهنگ‌های دیگر نمایان کنند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی چگونگی شکل‌گیری و تبیین هویت فرهنگی ایرانیان در شعر شاعران شعوبیه است و به دنبال درک عمیق‌تری از احساسات ملی و وطن‌پرستانه در آثار این شاعران هست.این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی، به بررسی جریان‌های پایداری در شعر شاعران شعوبیه می‌پردازد.به‌طورکلی جریان‌های پایداری در شعر شاعران شعوبیه شامل؛ عشق به وطن، زبان و هویت، نقد اجتماعی و تأثیرپذیری از فرهنگ‌های مختلف است. شاعران شعوبیه با تأکید بر عظمت ایران و تاریخ آن، تلاش‌های بسیاری برای زنده نگه‌داشتن زبان فارسی به‌عنوان زبان ادبی و فرهنگی داشتند و بابیان مشکلات اجتماعی و نابرابری‌ها، به‌نقد قدرت‌های حاکم نیز پرداختند. شاعران شعوبیه در عین حفظ هویت ملی، از فرهنگ‌های عربی و دیگر فرهنگ‌ها تأثیر گرفتند و شعری غنی و متنوع خلق کردند. https://rrl.soore.ac.ir/article_731716.html این پژوهش با هدف بررسی کیفیت بازتاب پایداری در شعر مطبوعاتی افغانستان انجام شده است. شعر مطبوعاتی به عنوان رسانه‌ای تأثیرگذار، نقش بسزایی در بازتاب رویدادهای تاریخی و بیان گفتمان مقاومت در بستر بحران‌های سیاسی و اجتماعی افغانستان ایفا کرده است. به همین دلیل، این تحقیق با به‌کارگیری روش توصیفی-تحلیلی و بازخوانی نشریات شاخصی چون «سراج‌الاخبار»، «ژوندون»، «دُر دری» و «سیمرغ»، به واکاوی مهم‌ترین درون‌مایه‌های پایداری در این اشعار پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مفاهیم پایداری در شعر مطبوعاتی افغانستان در قالب مضامین عمده‌ای همچون نفی استبداد داخلی و افشای ستم، نقد بی‌پردۀ جنگ و خشونت و تقدس مقاومت و دفاع از میهن، روایت درد قومی و تبعیض، بازتاب تراژیک تجربۀ آوارگی و بحران هویت و هوشیاری در برابر صلح‌های تحمیلی و اشغال‌های نرم تبلور یافته است. شاعران با بهره‌گیری از شگردهای زبانی و ادبی چون استعاره، نماد، طنز تلخ و زبان گزنده یا زبان آیرونیک توانسته‌اند ضمن خلق آثاری هنری، به ایفای نقش اجتماعی خود به عنوان «وجدان بیدار جامعه» بپردازند. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که شعر مطبوعاتی افغانستان، فراتر از یک بیان ادبی صرف، ابزاری کارآمد برای بسیج فکری، مستندسازی تاریخ معاصر، حفظ حافظۀ جمعی و تقویت روحیۀ مقاومت در میان مردم این سرزمین بوده و به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از میراث ادبیات پایداری در حوزۀ زبان فارسی در افغانستان به‌شمار می‌آید. https://rrl.soore.ac.ir/article_731728.html این پژوهش با هدف تحلیل مؤلفه‌های ادبیات پایداری در اشعار حسین منزوی، به بررسی ابعاد کمتر شناخته‌شدة شعر این شاعر معاصر می‌پردازد. روش تحقیق در این مقاله، کیفی و با رویکرد تحلیل محتوا است و جامعة آماری، دیوان اشعار حسین منزوی بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که منزوی با بهره‌گیری از نمادها، تمثیل‌ها و استعاره‌های خاص خود، مؤلفه‌های پایداری را در چند لایة فکری و زبانی به تصویر کشیده است. این مؤلفه‌ها شامل ندای بازگشت به خویشتن، آرمان‌گرایی و عدالت‌خواهی، ظلم‌ستیزی، وطن‌دوستی، نمادها و تمثیل‌های دینی و ملی، رویکرد اسطوره‌ای، نگاه امیدوارانه و مفهوم شهادت هستند. این پژوهش نشان می‌دهد که منزوی به عنوان یکی از شاعران متعهد، توانسته است با استفاده از فرم غزل، به بیان مفاهیم بنیادین ادبیات پایداری بپردازد و ادبیات پایداری در شعر او فراتر از یک شعار صرف، یک جریان فکری است که مبارزة درونی و بیرونی را به هم پیوند می‌زند و به مخاطب، ایمان به خود و مقاومت در برابر ستم را می‌آموزد. https://rrl.soore.ac.ir/article_732978.html بررسی شخصیت‌ها بر اساس نظریۀ کنش و انواع آن، در آثار داستانی معاصر چندان موردبررسی قرار نگرفته است. ازاین‌رو نظریۀ کنش اجتماعی ماکس وبر، جامعه‌شناس مطرح آلمانی، در تبیین علّی کنش داستان بسیار تأثیرگذار خواهد بود. هدف این پژوهش، طرح نقش‌محوری کنش عقلانی معطوف به ارزش، و روند جریان حوادث، باتکیه‌بر این نظریه در شخصیت اصلی روایت رمان گونۀ دا است؛ بنابراین سؤال این است که: بازتاب‌های کنش عقلانی در شخصیت راوی اثر، زهرا حسینی، چگونه است؟ این جستار به روش تحلیلی - توصیفی و با الهام از نظریۀ کنش اجتماعی ماکس وبر که چهار نوع کنش (۱- عقلانی معطوف به هدف ۲- عقلانی معطوف به ارزش ۳- عاطفی یا انفعالی ۴- سنتی) را شامل می‌شود به مؤلفۀ عقلانی معطوف به ارزش شخصیت راوی دا باتوجه‌به (محرک، ادراک و هدف) می‌پردازد. برآیند این بررسی نشان می‌دهد که کنش عقلانی شخصیت، در پیامد حوادث داستان کاملاً معنادار و مسئولانه جلوه پیدا می‌کند و محتوای آن به‌عنوان نیرویی، بر انگیزه، اعتقاد و عمل مخاطب تأثیر می‌گذارد. https://rrl.soore.ac.ir/article_736107.html خاطرات دختر شینا اثر بهناز ضرابی‌زاده، یکی از شناخته‌شده‌ترین خاطره‌نگاشت‌های دفاع مقدس است که زندگی شهید صمد ابراهیمی هژیر و همسرش قدم‌خیر محمدی کنعان را روایت می‌کند. شخصیت‌پردازی یکی از مهم‌ترین عناصر این اثر است و تحلیل شخصیت‌های اصلی آن می‌تواند ابعاد تازه‌ای از ساختار روانی و رفتاری آنان را آشکار سازد. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه صفات شخصیتی ریموند کتل و با روش توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی ویژگی‌های شخصیتی شخصیت‌های اصلی اثر و میزان همپوشانی آن‌ها با مؤلفه‌های ادبیات پایداری می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که کدام عوامل شخصیتی کتل در شخصیت‌های اصلی این اثر با مؤلفه‌هایی چون استقامت، ایثار، شجاعت، خوداتکایی، پایبندی به آرمان‌ها و مقاومت همخوانی دارند و این همخوانی چگونه در متن نمود یافته است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که برخی از عوامل شخصیتی مطرح در نظریه ریموند کتل با مؤلفه‌های ادبیات پایداری همپوشانی قابل توجهی دارند. در شخصیت قدم‌خیر محمدی کنعان، ویژگی‌هایی چون صبر، استقامت، فداکاری و خوداتکایی و در شخصیت شهید صمد ابراهیمی هژیر، ویژگی‌هایی چون شجاعت، ایثار، وظیفه‌شناسی، پایبندی به آرمان‌ها و ترجیح منافع جمعی بر منافع فردی برجستگی بیشتری یافته‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت‌های اصلی خاطرات دختر شینا فراتر از شخصیت‌های فردی، به الگوهایی از پایداری و مقاومت در ادبیات دفاع مقدس تبدیل شده‌اند و ارزش‌هایی چون استقامت، ایثار، شجاعت، خوداتکایی و فداکاری در رفتار و کنش آنان تجلی یافته است.واژگان کلیدی: خاطرات دختر شینا، ریموند کتل، روان‌شناسی شخصیت، ادبیات پایداری، دفاع مقدس