رهپویه هنر و ادبیات پایداری و حماسه

رهپویه هنر و ادبیات پایداری و حماسه

ویژگی‏های روایی خاطره، در «خاطرات محسن»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان. گیلان . ایران
چکیده
خاطرهنویسی به عنوان یک نوع ادبی(ژانر) از مختصات ویژهای برخوردار است که شناخت آن به تمایز خاطره از سایر انواع نظیر تاریخ شفاهی، داستان تاریخی و.. کمک خواهد کرد. راوی در خاطرهنویسی با انتخاب و جایگذاری مبتنی بر عقلانیت رویدادهایی برگرفته از دریافتهای شخصی را با شگرد ادبیّت و آشناییزدایی شبکهسازی میکند و به صورت تمهیدی روایی به مخاطب انتقال میدهد. در سازوکارهای نقد فرمالیستی بررسی شگردهای روایی در انواع روایتها حائز اهمیت است. در این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس نظریه روایت ژرار ژنت، ویژگیهای نوع ادبی خاطره را در کیفیت عمل عناصر ساختاری و محتوایی خاطرات محسن به قلم محسن مؤمنی(1342-1363ه.ش) بررسی کردهایم؛ نتایج نشان میدهد. نویسنده از نظر ساختاری از سه وضعیت آغازین، زمان پیکربندی و بازپیکربندی بهره گرفته است. از منظر محتوایی نیز وی تلاش میکند برخلاف متون گزارشی با وارونگی روابط علّی و معلولی به شناخت وجوه مغفول روایت اصلی و روایتهای همجوار برسد. ازاینرو، روایت وی بازتاب چرخۀ کنش راوی و رسیدن به آگاهیهای بعدی به اشکال داستانگویی، خاطرهنویسی و گزارشنویسی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Narrative characteristics of memory in "Mohsen's Memories"

نویسنده English

mahmoud Ranjbar
Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, University of Guilan.Guilan.Iran
چکیده English

“Memories of Mohsen” is the title of the collection of war notes written by Mohsen Momeni (1363-1342 AH). This collection includes the author’s notes about his presence in the war zones in the south of the country, his participation in the operations of “Fath-ol-Mobin” and “Beit-ol-Moqaddas” in 1361, and a deceptive operation in the Shush region. The present research was compiled to show the narrative techniques in this work, according to the characteristics of the narrative type and the intra-textual characteristics, to analyze the content of the work. Typical features show sets of distinct aspects of a narrative text with a report and description. In introducing the characteristics of a type of narrative, it is possible to discuss how the elements of the structure work with each other, as well as their relationship and function in interaction with the internal elements of other narratives. In this research, by analyzing the characteristics of a specific type of narrative within the current collection, it was found that the author employs three artistic states: 1) an introduction based on premises without mentioning the narrative, 2) a temporal structure based on the occurrence of events, and 3) the design of a conclusion for a proposition through reconfiguration. From an intra-textual point of view, he tries to get to know the effect by inverting the cause-and-effect relationship, unlike the report texts. Therefore, his narrative is the cycle of changing the narrator’s character and reaching the next consciousness, giving the general life pattern.

کلیدواژه‌ها English

Structural analysis
Narrative text
Mohsen Momeni
Memories of Mohsen
Gérard Genette
فهرست منابع
آبوت، پورتر (1387)، بنیان‌های روایت، ترجمه ابوالفضل حرّی، مجله هنر، زمستان، شماره 78 صفحات 34 تا 62
آزبورن، برایان، د، سایر، ریچارد (1387)، چگونه زندگینامه بنویسیم، ترجمه محسن سلیمانی، تهران، سوره مهر .
آسابرگر، آرتور (1380)، روایت در فرهنگ عامیانه، رسانه وزندگی روزمره، ترجمه محمدرضا لیراوی، تهران، سروش.
اسکولز، رابرت (1377)، عناصر داستان، ترجمه فرزانه طاهری، تهران، نشر مرکز.
----------- (1383)، ساختارگرایی در ادبیات، ترجمه فرزانه طاهری، تهران، نشر آگه.
ایگلتون، تری (1386)، پیش درآمدی بر نظریۀ ادبی، ترجمه عباس مخبر، تهران، نشر مرکز.
برتنس، یوهانس (1387)، مبانی نظریۀ ادبی، ترجمه محمدرضا ابوالقاسمی، تهران، نشر ماهی.
اخوّت، احمد (1371)، دستور زبان داستان، اصفهان، نشرفردا.
برکت، بهزاد (1385)ادبیات و نظریۀ نظام چندگانه: نقش اجتماعی نوشتار، فصلنامۀ نامۀ علوم اجتماعی، بهارصفحات82-97
تسلیمی، علی (1388)، نقد ادبی، تهران، آمه.
تودوروف، تزوتان، 1382، بوطیقای ساختارگرا، ترجمه محمد نبوی، تهران، آگه.
تولان، مایکل (1386)، روایت‌شناسی، درآمدی زبان‌شناختی– انتقادی، ترجمه فاطمه علوی و فاطمه نعمتی، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
طالبیان، یحیی؛ حسینی سروری، نجمه (1387)، مدایح سبک خراسانی و گرایش به قطب مجازی زبان با استناد به شعر منوچهری، فصلنامه پژوهش‌های ادبی، سال چهارم، شماره 21، پاییز، 73-94.
مارتین، والاس (1386)، نظریه‌های روایت، ترجمه محمد شهبا، تهران، هرمس.
مدبری، محمود؛ حسینی سروری، نجمه (1388)، بازشناسی روایت‌های اسطوره‌ای در آینه داستان‌های ایرانی (نوع شناسی چهار داستان عامیانه فارسی)، فصلنامه ادب فارسی (دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران)، شماره 1 (2)، صفحات19-41
مؤمنی، محسن (1390)، خاطرات محسن، تهران، بنیاد حفظ و نشر ارزش‌های دفاع مقدس.
وبستر، راجر (1389)، روایت و زبان، ترجمه محبوبه خراسانی، به نشانی: www.mehr.iricap.com
Barthes, Roland (1977) Introduction to The Structural Analysis of Narratives in Image – Music – Text (Ion don, Fontana)
 
 

  • تاریخ دریافت 14 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 13 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 19 تیر 1403
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1404